Карта сайта Мобильная версия Версия для слабовидящих RSS
Государственное учреждение
"Управление по Развитию языков
Акмолинской области"
Қаз Qaz Рус

Aqmola
г. Кокшетау, ул. К.Сатпаева, 1Б, к.332
Приемная: 8 (7162) 40-11-69
E-mail: lang@akmo.kz

Тіліміз ғылыми лексиконмен толығуда

19.04.2018

Елбасымыз осыдан тұп-тура бір жыл бұрын «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында «Бізге инженерлер мен дәрігерлер ғана емес, қазіргі заманды және болашақты терең түсінетін білікті гуманитарлық сала мамандары ауадай қажет» деп әлемдік деңгейдегі 100 оқулықты қазақ тіліне аудару қажеттігін атап көрсеткен болатын. Күні кеше аталған 100 оқулықтың 18-і халық назарына ұсынылып, таныстырылымы өтті.

Әрқайсысы 10 000 данамен жарық көрген 18 оқулық гуманитарлық білім­нің барлық бағыты бойынша, атап айт­қанда философия, әлеуметтану, пси­хология, экономика, менеджмент, кә­­сіпкерлік, дінтану, лингвистика, мә­де­ниеттану, антропология мен журна­лис­тика секілді әлемдегі ең үздік уни­вер­ситеттердің, көптеген жоғары оқу орындарының білім беру процесінде кеңінен қолданылатын озық оқулықтар болып табылады. Олардың 16-сы - ағыл­шын, біреуі - француз, енді бірі орыс тілі­нен тәржімаланған екен. Бұлардың мем­лекеттік тілге тәржімалануы «Руха­ни жаңғыру» бағдарламасы аясында атқарылған жұмыстардың тиімді нәти­жесінен. Өйткені бұрын-соңды әлем­дік гуманитарлық ғылым дәл мұн­дай кө­лемде қазақ тіліне аударылып көр­ме­ген­дігі бәрімізге аян. Былтыр осы «100 оқулық» жобасы жариялана салысымен еліміздің жоғары оқу орындарынан 800-ден аса оқулықты мем­лекеттік тілге аудару туралы ұсыныс түс­кенін естіген болатынбыз. Бірақ арнайы құрылған комиссия шешімінен кейін «Философияның қысқаша тарихы», «Экономикс», «Кәсіпкерлік тео­риясы» сынды кітаптар іріктеліп, бел­гілі француз философы Реми Хэсс, әлеу­меттану ғылымының ең беделді өкі­лі Джордж Ритцер, антрополог ға­лым Алан Барнардтардың еңбектері қа­зақ тіліндегі ғылыми еңбектердің қа­тарына келіп қосылды. Аталған еңбек­тер кемінде баспадан 3 қайтара басылып шыққан, соңғы басылымдары өткен 3 жыл көлемінде жарық көрген екен. Демек осыған қарап-ақ бұл ең­бек­тердің қаншалықты сұранысқа ие екенін бағамдай беруімізге бола­тын секілді. Жалпы, нарықта бұл кітаптардың бағасы анау айтқандай арзан да емес. Кейбірінің құны 280 долларға дейін бағаланады. Неге десек, мұндай бір кітапты құрастырып басуға 500 000-нан 3 млн АҚШ долларына дейін қаржы жұмсалады екен. Өзгесін айтпағанда, жалғыз «Құдайтану баяны» оқулығы Ұлыбританияда 30 фунт тұрады. Ал қазақстандық студенттер Елбасы саясатының арқасында осындай құнды еңбектерді тегін оқып, ілім-ғы­лым әлеміне еркін құлаш сермей алатын мүмкіндікке ие болып отыр. Осыны мең­зеген президентіміз «Осы оқулықтар арқ­ылы біздің ғалымдарымыз да қуат алып, серпін алып, түбінде жазатын шы­ғар деп ойлаймын. Сондықтан жас ға­лымдарымызға рух беріп, ізденістің жо­лына салып, өзіміз де осындай оқу­лық­тарды, осындай еңбектерді шыға­ру­ға болады деп мен сенемін!» деп өскелең ұр­пақ арасынан әлемге әйгілі ғалымдар шығады деген өз сенімін де білдіре кетті. Мамандар «Рухани жаңғыру» бағдар­ламасы аясында атқарылып жатқан бұл бас­тамаларды ұлттың ұзақ мерзімді даму жоспарына балайды. Сондай-ақ бұл жобаны ғылыми қазақ тілін қа­лып­тастырудағы бірегей қадам деп есеп­тейді. Себебі тіліміз халықаралық ғы­лыми лексиконмен толығуда. Тек осы 18 оқулықтың негізінде ғана қазақ тілінде 3000-нан астам ғылыми терминдер мен ұғымдар пайда болып үлгеріпті. Кез келген тәуелсіз мемлекет сана сезімімен ойлау қабілетін өзіндік жүйеде қалыптастыра білуі керек. Бір сөзбен айтқанда, бұл ұлт боламын деген елдің негізгі мақсат-мүддесі. Қазақстан осы қағиданы тәуелсіздік алған кезеңнен бері ұстанып келеді. Осы ретте Елбасы қазақ әліпбиінің латын графикасына кө­шірілуі ана тіліміздің кемелденуі жо­лындағы қабылданған маңызды ше­шім екендігін еске салып өтті. Адам­ның сана- сезімінің қалыптасуы бала кезден бастау алатындықтан дәл осы шақта өскелең ұрпақ бойына сапалы білім нәрін сіңіре білу өте маңызды екендігін сөз ете келіп, қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық жобасы отандық жоғары оқу орындарын дүние жүзіндегі ең озық тәжірибесімен таныстырып, оларды әлемдегі маңдайалды университеттер деңгейіне шығаруға жол ашатынын да тілге тиек етті. Қоғамдық сананы өзгерту ісінің тірегі жаңа мазмұнға сүйенетін білім беру жүйесі екеніне де ерекше тоқталған Президент жоба аясында атқарылған жұмыс­тарды оң бағалап, «Жаңа гумани­тарлық білім: қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық» жобасының жүзеге асырылу барысымен таныса отырып, әлемдегі үздік оқулықтардың қазақ тіліне аударылған нұсқасы биылғы оқу жылында білім беру бағдарламасына енгізілсін деген тапсырма жүктеді. Әрине бірінші кезекте алдымызда «Рухани жаңғыру» жобасы аясындағы кешенді міндеттердің бірі әлемдік деңгейдегі үздік оқулықтардың жыл соңына дейін заман талабына сай тағы 30-ын мемлекеттік тілге тәржімалау міндеті тұр. Қалай дегенмен де осынау қазақ ғылымына келген тың жаңалық біз секілді талай жоғары оқу орны ұстаздарының жүректеріне жалын, қабілеттеріне қанат бітірді деп ойлаймын. Жеке өзімнің көңіл күйімді білдірер болсам, өзім дәріс бе­ре­тін «Журналистика» ғылымының оқулықтарын қолыма ұстап көріп, сол еңбектермен студенттердің талаптарын әрі қарай шыңдайтын күнді асыға күтіп жүрмін. Сосын бір айта кетерлігі: аталған жаңа оқулықтар: 1. Кәдімгі кітап түрінде 2. 100 kitap.kz сайтында онлайн түрінде. 3. Үздік лекциялардың видеотекасы де­ген секілді 3 форматта болатыны да кө­ңілге қуаныш сыйлады. Яғни тәлім­гер­ге де, білімгерге де қолжетімді әрі қо­лайлы болмақ. Сонымен бірге алдағы уақытта оқу­лық­тар оқу орындарына тегін таратылып, электронды нұсқалары Openu.kz ашық платформасына да енгізілмекші. Бәрекелді! Елбасымыздың сарабдал саясаты болашағымыздың бағдарын айқындап, рухани дүниемізді байытып  жатқанының айқын дәлелі бұл. «Оқы және үйрен. Маңызды кітап­тарды оқы. Қалғанын өмірдің өзі үйретіп береді» деп Достоевский айтпақшы, адами қатынастардың әрқилы көріністерін жарқын сипаттайтын ойшыл жазушылар жазатын кітап - тұнып тұрған қазына еке­нін білеміз, олай болатын болса, бұл құн­ды еңбектердің Қазақстанның бо­ла­шағын жасайтын жас ұрпаққа заманауи ғылым-білімді меңгертіп, елімізді да­мыған 30 мемлекеттің қатарына қосу жолында тигізер үлесі айрықша зор болмақ.

Айбек ТҰРҒАНБЕКҰЛЫ, UIB университеті
«EGEMEN QAZAQSTAN», 19.04.2018ж.


Толығырақ: https://egemen.kz/article/167699-tilimiz-ghylymi-leksikonmen-tolyghuda
Материалды көшіріп басқанда Egemen.kz сайтына гиперсілтеме міндетті түрде қойылуы тиіс. Авторлық құқықты сақтаңыз!

Қазақ тілінде жазылған авторлық мақала (Авторская статья написанная на казахском языке)

Страница создана: 10.07.2018 15:00
Страница обновлена: 12.07.2018 12:16
Просмотров: 84
egov.kz - государственные услуги и информация онлайн